ظاهرا در باميان به طرف شمال غرب ، و در سيستان ؟ به طرف جنوب ، و در گرديز بشرق و در شنيز بشمال شرق شهر بود ، و در باميان همانست كه در كتاب كرامات سخى سرور ( متوفى 577 ه ) هم ذكر آن آمده ، و درينجا قبل از فتح اسلامى بتخانه عظيم بود ، كه آن را حكمرانى از دودمان لويك كه نام او و جوير ( هجوير ) بود ، بامر رتبيل و كابلشاه در حدود ( 100 ه 718 م ) ساخته بود . در حدود 164 ه 780 م پسر و جوير كه خانان يا خاقان نامداشت مسلمان شد و اين بتخانهء درب باميان نيز به مزگت تبديل گشت و غالبا همين نخستين مسجدى باشد كه مسلمانان در غزنه ساختند ، كه بعدا بنام نواسهء خانان لويك افلح بن محمد ( حدود 280 ه 893 م ) شهرت يافته بود . « 1 » بست : اين شهر كه انگورستان آن معروف بود ، در ازمنهء قبل از اسلام هم وجود داشت و در عصر ساسانيان شراب بست از بهترين مشروبات آنزمان بود « 2 » ، و در شهنامه فردوسى هم ذكر بست در وقايع دورهء قبل از اسلام آمده است . چون مسلمانان افغانستان جنوبى را فتح كردند ، و عبد الرحمن بن سمره در سنه 36 ه 656 م از جبههء سيستان بر صفحات زابل و كابل لشكر كشيد ، وى از خواش به قوزان بست و از انجا به رزان و خشك و رخج آمده بود « 3 » ، و بعد ازين هم لشكريان فاتح مسلمانان را در بست با رتبيلان جنگها واقع شد ، كه تفصيل آن در فصل اول گذشت . اما بست دورهء اسلامى بقول بشارى قصبهء بزرگى بود كه مردم متدين و با مروت داشت ، و بين دو نهر واقع شده و هواى نرم و ميوهاى زياد و خرما و انگور و سدر و ريحان در ان بود ، و شهرى آبادان با مسجد جامع و ربض و بازارها داشت و آب آشاميدنى آن از نهر هلمند گرفته مىشد ، و نهر ديگرى بنام خرد روى ( غالبا

--> ( 1 ) - لويكان غزنه 44 ببعد و فصل اول كتاب حاضر . ( 2 ) - خسرو وريدك متن پهلوى 19 ببعد ( 3 ) - فتوح البلدان 488